Đầu năm nói về chữ "NGHĨA"

Thảo luận trong 'HRLINK BÌNH DƯƠNG' bắt đầu bởi daoduyvu, 2/2/11.

  1. QUY ĐỊNH DIỄN ĐÀN
    - Đăng bài viết bắt buộc có tiền tố
    - Không đăng bài Quảng Cáo
    - Chỉ được phép đăng bài Tuyển dụng trong lĩnh vực nhân sự, hành chính và liên quan
    - 1 nick chỉ được phép đăng tối đa 2 bài tuyển dụng 1 tuần
    - Bài tuyển dụng bắt buộc phải có thời hạn, và sẽ bị xóa sau khi hết hạn 3 ngày
    ------------------------------
    Liên hệ quản trị diễn đàn: nguyenbaoanh89@gmail.com
    Dismiss Notice
  1. daoduyvu

    daoduyvu New Member

    Tham gia ngày:
    14/9/10
    Bài viết:
    484
    Đã được thích:
    1
    Điểm thành tích:
    0
    Giới tính:
    Nam
    Nơi ở:
    Bình Dương
    [SIZE=12pt]Trong khái niệm chữ "Nghĩa" của người Việt chúng ta, từ "yêu thương" thường dùng trong quan hệ trai gái, vợ chồng. Yêu để nói: Tình cảm mê say, nhiều khi vượt ra ngoài lý trí. Thương để nói: Tình cảm không bồng bột, nhưng bền bỉ, trìu mến, ít nhiều dựa vào tình cảm, lý trí. (Ấy là hiểu theo chữ thương ở miền Bắc. Miền trung và miền Nam thì thương có nghĩa là yêu). Yêu thì hay mù quáng, thương thì tỉnh táo, chấp nhận hay chịu đựng điều mình không thích (như chấp nhận một điểm xấu nào đó của người mình yêu vì nghĩa). (Ta thường nói "Tình sâu nghĩa nặng"). Vậy thương ở đây không có nghĩa là thương hại, xót xa cho một người dưới, kém, mà là chia sẻ tình yêu bình đẳng dưới một người khác, kết hợp tình cảm và lý trí. Nếu là tình nghĩa thì khi tuổi yêu bồng bột đã qua, vợ chồng già vẫn mến yêu nhau vì nghĩa.[/SIZE]


    Câu tục ngữ "Chuyến đò nên nghĩa" rất điển hình cho tính cách Việt Nam.


    Thực ra thì "nghĩa" là một khái niệm khá phổ biến trong nhân loại. Riêng khái niệm NGHĨA ở Việt Nam, cũng như các nước Đông Nam Á khác chịu ảnh hưởng của văn hóa Trung Quốc, xuất phát từ Khổng Học. Theo cuốn từ nguyên "Tìm về cội nguồn chữ Hán" của Lý Lạc Nghi và Gim Walkers nghĩa có nghĩa là nghĩa vụ (Anh: duty), gần với uy nghi, mẫu mực. Đạo đức Khổng học đề cao nhân và nghĩa, nhân chỉ lòng thương người, nghĩa chỉ việc làm chính đính, theo lẽ phải. Khổng Tử nhấn mạnh chữ nhân, ít nói nghĩa, tuy nhân nghĩa đi liền nhau. Mạnh tử thường nói chung nhân và nghĩa. Hai mặt nhân (tình, thương yêu) và nghĩa (lý, bổn phận) cần bổ sung nhau.


    Dường như khái niệm nghĩa trong Khổng học đưa vào Việt Nam, tuy vẫn giữ cái cốt, nhưng được "dân gian hóa" và nặng cả về tình cảm. Nó không tách bạch tình và lý như nhân và nghĩa. Trong ứng xử Việt Nam, thường lý và tình quyện vào nhau. Có thể lấy ví dụ trong ngôn ngữ: Ta nói "nghĩ bụng"; "nghĩ trong lòng", như vậy là tư duy nằm trong tình cảm, vì "bụng" và "lòng" được coi là nơi chứa đựng tình cảm.


    Có lẽ định nghĩa chữ "nghĩa" của ta nằm trong hai câu Kiều sau đây:

    "Xót xa thay nghĩa cũ càng (1)
    Dẫu lìa ngó ý (2), còn vương tơ lòng" (3)

    Trong sự phân tích trên đây có 3 yếu tố:


    (1) Thời gian (dài, ngắn). Chỉ cần cùng đi đò một chuyến cũng đủ thành nghĩa rồi. (Chuyến đò nên nghĩa). Huống chi chút nghĩa lại cũ càng.


    (2) Lý trí được tượng trưng bằng ngó sen (ngó ý). Ngó bị bẻ gẫy. (3) Tình cảm tượng trưng bởi những sợi tơ lòng, những sợi vẫn được nối liền khi ngó sen bị gẫy.


    [SIZE=14pt]Tóm lại, nghĩa của Việt Nam có thể là một khái niệm không thuần túy lý trí (nhiệm vụ, bổn phận, "mệnh lệnh bất khả kháng" của lương tâm theo kiểu KANT, của lý trí), nó còn nhuốm tình cảm. Như vậy, nó vừa là một nhiệm vụ về đạo đức (lý trí) kết tinh một món nợ do quan hệ xã hội, nhưng đồng thời nó còn là một món nợ tình cảm giữa con người với nhau.[/SIZE]


    Khái niệm tình nghĩa mở rộng ra quan hệ nam nữ, gia đình, bạn bè, làng xóm, con người với nhau (do đó mà nói: Chuyến đò nên nghĩa).


    Khái niệm nghĩa (tiếng Nhật: giri) của Nhật cũng xuất phát từ Khổng học, nhưng mang sắc thái mệnh lệnh khắt khe hơn, nó chỉ một nhiệm vụ nặng nề về lý trí hơn, một món nợ đạo lý và tình cảm cần trả bằng bất cứ giá nào, cả bằng cái chết. Dấu ấn quy tắc xã hội đi vào ứng xử nghiệt ngã hơn. Có thể lấy thí dụ ở vở kịch thế kỷ 17 của Chicamatsu: "Vụ tự tử vì tình ở Amifima": Đôi tình nhân tự tử vì nghĩa, xuống tuyền đài để lấy nhau.


    Đầu năm đôi điều chia sẻ cùng ACE Cộng đồng HRlink về chữ "nghĩa" qua một bài nghiên cứu của Nhà nghiên cứu văn hóa HỮU NGỌC, để nhìn nhận, xem xét lại việc chúng ta đã, đang và sẽ làm được đối với chữ "nghĩa" theo quan niệm của người Việt Nam ta.


    Cung chúc tân xuân, vạn sự an lành & hạnh phúc!!!
     

Chia sẻ trang này

Share